ફાઇઝર

                                                                             ફાઇઝર અમેરિકાની દવાઓ  અને વેકસીન બનાવનારી એક મોટી કંપની છે. અમેરિકાના પ્રસિદ્ધ મેગેઝીન ' ટાઇમે' પણ એની સેવાની આલોચના કરી છે. કોવિદના બીમારીના  આક્રમક વખતે પણ એ કંપની એ અદભુત સેવા બજાવી હતી ને  કોવિદની અસરકારક રસી બનાવી ને માનવતાની અદભુત સેવા બજાવી હતી .

                               દુનિયામાં પહેલી કોવિદની વેકસીન બનાવી  ૨૦૨૩ માં રજુ કરી હતી . એનાથી લાખો જિંદગીઓ બચી ગઈ હતી. તે વખતે દુનિયામાં ૬.૪ મિલિયન બાળકો , વૃદ્ધો  કોવિદના ચેપી રોગથી પીડાતા હતા.

                               જાપાનીસ સામાજિક સંસ્થાના અહેવાલ મુજબ તે વખતે  એકલા જાપાનમાંજ  કોવિદ વેકસીને ૨૦% સ્વાસોસ્વાશની  બીમારીથી  પીડાતા  અને કોવીડથી પીડાતા ૨૭% લોકોને બચાવી લેવામાં મદદ રૂપ નીવડી  હતી . કંપનીની એવું પ્લાનિંગ હતું કે એવી સસ્તી અને અસરકારક  વેકસીન બનાવવી જેથી દુનિયાના  વધુ લોકો એનો લાભ લઇ શકે . આમ કંપનીએ એક ઉમદા કામ પણ કરી બતાવ્યું છે.

                               ૨૦૨૩ માં ફાઈઝરે  દુનિયાના ૪૫ દેશોને  અગત્યની દવાઓ અને વેકસીનો પુરી પાડી  ને માનવતાની અદ્ભૂતસેવા બજાવી હતી .

                                                    ************************************** 

                                  

 

સુખની ચાવી 

                                                             દરેક માનવી સુખ  શોધે છે. અને દુઃખથી કિનારો કરેછે. પરંતુ સત્ય તો એ છેકે સુખ અને દુઃખ બંનેને સરખા પ્રમાણ લેતા શીખવું જોઈએ . આમ કરવાથી જીવનમાં સંતાપ ઓછો રહે છે. સુખ અને દુઃખ માટે એવો કોઈ પણ ઉકેલ નથી પણ એને  માનવીની  સમતુલન  માનસિક સ્થિતિ જ સુખમય જવાબ આપી શકે છે. 

                       એના માટે માનસિક રીતે માનવી એ  પોતાની જાતને તૈયાર કરવી રહી . જીવન માં સફળતા કે નિસ્ફળતા , કે પછી જશ કે અપજશ તો આવ્યા જ કરે છે. પણ એથી માનવીએ કર્તવ્ય કરવાનું બંધ ન કરવું જોઈએ.

                     સુખ ધન કે પછી સત્તાથી  મળે છે એ વાત સત્યથી પરછે . કારણકે એનાથી તો મનુષ્યની અપેક્ષાઓ અને અસલામતી ભાવના વધતી જાય છે. પરંતુ સુખ અને શાંતિ માટે  મન પર કાબુ રાખવો જરૂરી છે . વધુ પડતી કામના  મનુષ્યની શાંતિ હરી જાય છે.

                      મનુષ્યએ પોતાની  શક્તિ અને કાબેલિયત પ્રમાણે કર્તવ્ય કરતા રહેવું જોઈએ અને પરિણામ પર બહુ પરવાહ કરવી ન જોઈએ. એનાથી નિષફળતાનો આઘાત લાગતો નથી.

                       બીજાઓની સાથે વ્યહવાર સારો રાખવો જરૂરી છે. પછી  બીજા પાસે સારા વ્યહવારની અપેક્ષા રાખવી ઉચિત છે. એમાં  જીવનના ઘણા દુઃખ અને સંતાપઓને  દૂર રાખી શકાય છે.

                           તે ઉપરાંત સુખની અનુભૂતિ માટે જે વ્યહવાર કરો એમાં ઈમાનદારી, નિષ્ટા  અને  નીસ્કામતા  જરૂરી હોય છે.  ધર્મનિષ્ટ માનવી જ શાંતિ અને સુખ માણી શકે છે.

                              એ પણ સત્ય છેકે  જે એક વસ્તુ એક માનવી માટે સુખ હોય છે જે બીજી વ્યક્તિ માટે દુઃખ અથવા શાપ રૂપ બની  રહે છે. ટૂંકમાં સુખની વ્યાખ્યા વિવિધ  માનવીઓ  માટે જુદી જુદી હોય છે. 

                              આથી સુખની ચાવી માનવીના માનસમાં  જ સમાયેલી છે. મનને જેટલું સ્થિતિ સ્થાપક બનાવો એટલુંજ જીવન સુખમય અને શાંતિમય બની શકે છે. 

                                ************************

                                

                        

. 

  

ભૂતકાળની શોધમાં 

                                                માનવીની જેમ જેમ ઉંમર વધતી જાય છે તેમ એ એના ભૂતકાળને યાદ કરીને એમાંથી આત્મસંતોષ લેવા માંડે છે. એક વાત એ ભૂલી જાય છે કે જીવનમાં જેમ પરિવર્તન આવે છે તેમ દુન્યવી વસ્તુઓ પણ બદલાતી રહે છે. જેને એ જોવા માંગે છે અને આનંદ માણવા  એ  વસ્તુઓ  હવે રહી  નથી અને નવી વસ્તુઓ સામે પ્રગટ થતી જાય છે. 

                                              માનવી ઘડપણમાં એના બચપણને બહુ યાદ કરી ઝુરેછે. કારણકે એ બહુજ નિર્દોષ અને જવાબદારી વગરનો સમય  અને જીવનની કઠણાઈઓ તે વખતે એના  ઉપર  ઝઝૂમી રહી હોતી નથી. આથી બચપણની યાદો બહુ સુખદ હોય છે.

                                            જીવનની કઠીનતાઓનો સામનો કરી જયારે માનવી વૃદ્ધ બને છે ત્યારે એને એની બચપણની બધી વસ્તુઓ મધુર લાગે છે. 

                                   આના  પડઘા  કવિની આ કવિતામાં પડતા દેખાય છે.

        હવે એ શહેર ક્યાં ?

હવે રંગેબી રંગી  બરફના ગોળા વેચનાર વૃદ્ધ મુસા નથી 

અને ચટાકેદાર ચણાની  પેલી  લારી પણ નથી 

હવે સડકો પર ચાલવાની જગા નથી 

જ્યાં એકવાર  સાઇકલોની હોડ  લગાવતા હતા

       હવે એ શહેર ક્યાં?

અમારા રમવાની જગ્યા  પર તોતિંગ  મકાનો દેખાય છે. 

જે રેલવે સ્ટેશન ક્યારે વેરાન રહેતું હતું 

ત્યાં ઉભા રહેવાની જગ્યા નથી.

હવે આ શહેર  પહેલા જેવું  રહ્યું નથી.

       હવે એ શહેર ક્યાં?

એક જૂનું સિનેમા ગૃહ હતું ત્યાં હવે ખંડેર ઉભું છે.

એ ખંડેરમાં હું મારું બચપણ શોધતો રહ્યો 

મને એટલી પણ સમજણ ન પડી કે 

એને વર્તમાને ક્યારનું  મિટાવી દીધું છે. 

હવે  એ શહેર  નથી રહ્યું  અહીએ 

જેમ સમયે  મારા બચપણને  મિટાવી દીધું  છે.

    હવે એ શહેર ક્યાં ?

                                      આ તો કવિની નહિ પ્રત્યેક  માનવી વાત  છે.

                                ******************************************** 

 

    

 

હતાશા 

                                               હતાશ થયેલ વ્યક્તિ એકદમ બેબસ  થઇ જાયછે અને બીજા અર્થમાં જીવનમાં લાચારી અને ગુંચવણ અનુભવે છે. એને કોઈ પણ વસ્તુનો ઉકેલ દેખાતો નથી અને નિરાશા અનુભવે છે. મોટા પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ પણ  ઘણીવાર એનો ભોગ બને છે. હતાશા ઘણીવાર મનુષ્યને આપઘાત  તરફ દોરી જાય. આપણે ઘણા સેલેબ્રીટીને પણ આપઘાત કરતા જોઈએ છે. અમેરિકાની બહુજ પ્રખ્યાત અભિનેત્રી મેરેલિન મનરો  જેની પાસે ધન , સંપત્તિ અને કીર્તિ હતી એણે હતાશામાં આપઘાત કર્યો હતો . હતાશ વ્યક્તિઓ ઘણી વાર અસલામતી પણ પીડાતા હોય છે. એમના ગાત્રો ગણી વાર ઢીલા થઇ જતા હોય છે અને ધ્રુજારીથી પણ પીડાતા હોય છે.  એમાંથી નીકળવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિની દોરવણી જરૂર હોય છે.  

                                         આને માટે બહુ દૂર જવાની જરૂરિયાત નથી. ગીતામાં કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં અર્જુનની  સ્થિતિ પણ એના સ્વજનોની સામે યદ્ધ લડવા વખતે હતાશા જનક હતી. શ્રી કૃષ્ણે એને  એમાંથી બહાર કાઢ્યો હતો.  ગીતામાં અર્જુનનું હતાશા જનક સ્થતિનું  વર્ણન કર્યું છે  જેને આધુનિક જમાનામાં ડિપ્રેશન  કહેવાય છે.

                                          એમાં બધાજ સ્નાયુઓ જડ થઇ જાય છે.  તે  અજબ ભયથી પીડાતો હોય છે. સખત તણાવથી મોઢું સુકાતું હોય છે. શરીર ધ્રુજી રહ્યું હોય છે. વસ્તુઓ હાથમાંથી સરી જતી હોય છે.  ચિંતામાં ચામડીઓ બળતી હોય છે. શરીર પાર કાબુ ગુમાવી માનવી ઉભા રહેવાની શક્તિ પણ ગુમાવી દે છે.  જીવનમાં લાઈ બળતી હોય છે . આને જ ડિપ્રેસન કહેવાય છે.  એટલેકે જ્યારે  માનવી હતાશાથી પીડાય છે. 

                                          આને માટે ઉપાયો પણ છે. પ્રાર્થના કરવી અને ધ્યાન ધરવું. થોડી ધીરજ રાખી અને થોડું ચાલવું . લોકોને ક્ષમા આપવી  અને જેમ બને તેમ પોતાની જાતને સરળ બનાવી દેવી. બીજાને પોતાનું કામ સોંપીને એમને સમજવા પ્રયત્ન કરવો. સ્વભાવને પણ સકારત્મક રાખવો. આધ્યાત્મિકતા તરફ આગળ વધવું . સુવાંચન પણ કરતા રહેવું જોઈએ. બીજું જીવનમાં બધાને ખુશ રાખી શકાય નહી માટે ના કહેતા પણ શીખવું રહ્યું. આવી પ્રતિક્રિયા પણ ડિપ્રેશનમાંથી બહાર આવવામાં મદદ રૂપ નીવડે છે. 

                          ટૂંકમાં હતાશામાંથી નીકળવા માટે માનવીએ પોતેજ પ્રયત્નો કરવા રહ્યા.

                                         *****************************

   

                                         

પોતાનામાં વિશ્વાસ એટલે આત્મવિશ્વાસ 

                                                        માનવી  જે પળે પોતાનો આત્મવિશ્વાસ ગુમાવે છે એ પળથી એની શારીરિક અને  માનસિક પડતી શરુ થઇ જાય છે. આત્મવિશ્વાસ  ગુમાવવાથી  માણસમાં એક ડર દાખલ થઇ જાય છે કે જીવનમાં એ કઈ પણ કરી શકશે નહિ.  અને ડર એ દુનિયામાં માનવીઓ માટે મોટો દુશ્મન બની રહે છે. વિશ્વમાં ડરને કારણે   જ મોટા દુષણો પોષાય રહ્યા છે. ટૂંકમાં આત્મવિશ્વાસ રહિત મનુષ્યોને ધનવાન અને સત્તાવાન લોકો શોષણ કરતા રહ્યા છે. 

                                                       આત્મવિશ્વાસ ધરાવનાર લોકો માટે આ જગતમાં કોઈ પણ વસ્તુ અશક્ય નથી. વિશ્વના ધનિક સાહસીક એલન  મસ્ક માટે કહેવાય છેકે એને આદત છે કે એ એવી વસ્તુઓ પર કામ કરે છે કે બીજા એને અશક્ય  વસ્તુ સમજે છે.  આથી જેનામાં મજબૂત ઇચ્છાશક્તિ હોય છે એજ સાહસિક બને છે. 

                                                       અબ્રાહમ લિંકન એ અમેરિકામાંથી રંગભેદ નાબૂદ કરવાનું બીડું ઝડપ્યુ જે વખતમાં અમેરિકામાં  અશક્ય હતું . દક્ષિણ અમેરિકાના રાજ્યોમાં એની સામે સખત વિરિદ્ધ હતો કારણકે એમની માન્યતા અને આર્થિક કારણો પણ જવાબદાર હતા . માઈલો અને માઈલો સુધી પથરાયેલા ખેતરોમાં ગોરાઓ કાળા આફ્રિકનોનું ગુલામ બનાવી શોષણ કરતા હતા. એમના માટે એ ગુલામોને છુટા કરવા એ એક મોટું નુકશાન હતું. દક્ષિણના રાજ્યો મધ્યસ્થ સરકારની સામે થઇ ગયા હતા. અમેરિકાના અસ્થિત્વનો સવાલ હતો. પરંતુ લિંકનમાં આત્મવિશ્વાસ હતો અને એમણે આંતર યુદ્ધના ભોગે પણ પણ ગુલામી પ્રથા નાબૂદ કરી. તે જમાનામાં ગુલામી પ્રથા નાબૂદ કરાવી મુશ્કેલ પ્રશ્ન હતો . આજ બતાવે છેકે માણસે પોતાની શક્તિને ઓછી ન આંકવી જોઈએ  પરંતુ એના માટે આત્મવિશ્વાસની  જરૂર હોય છે.

                                                    શિવાજીએ  અતિ બળવાન મોગલ સલ્તનત સામે યુદ્ધ આદર્યું  તેના માટે તેમનો સંકલ્પ  જવાબદાર હતો . એમણે અશક્યને એમના આત્મવિશ્વાસ દ્વારા જ  સિદ્ધ કરીને બતાવ્યું હતું. ઘણીવાર આત્મવિસ્વાસ  માનવીના શારીરિક શક્તિ કરતા પ્રબળ માનસિક શક્તિ પર આધારિત હોય છે.

                                                    ગાંધીજીને અહિંસા પર પૂર્ણ  વિશ્વાસ હતો સાથે એમનો આત્મવિશ્વાસ હતો કે તેઓ એના વડે જ ભારતને આઝાદી અપાવશે  જયારે ક્રાંતિકારીઓ , ઉગ્રવાદીઓ અને સામ્યવાદીઓને એમાં બહુ વિશ્વાસ ન હતો . તે છતાં ગાંધીજીએ ભારતને આઝાદી અપાવી એમ બહુમત લોકો માને છે.  હું મારા ઉદ્દેશને સિદ્ધ કરી બતાવીશ  એમ માનવું એ  એક આત્મવિશ્વાસનો ઉત્તમ નમૂનો છે. 

                                                     આમ આત્મ વિશ્વાસ એક એવો વિચાર આપે છેકે એવી કોઈ પણ સમસ્યા નથી કે જેનો ઉકેલ ન હોય કારણકે ઉકેલ તમે ધારો એના કરતા સરળ હોય છે. અશક્ય પણ પ્રયત્નો દ્વારાજ શક્ય બની શકે છે.

                                         **********************************   

                                                       

                 

 

માં તે માં બીજા વગડાના  વા 

                                                       માં જેવો નિશ્વાર્થ પ્રેમ અને સંતાનો પ્રત્યેનું બલિદાન અજોડ હોય છે. માં ની  જગ્યા  દુનિયામાં કોઈ લઇ શકે નહિ . એટલામાટે કહેવાય છે કે કોઈની માતા  મૃત્યુને ભેટવી ન  જોઈએ.  મનુષ્યને શાંતિ  અને હૂંફ જોઈતી હોય તે માના ખોળામાં જ મળે છે. દુનિયામાં એક એવો માનવી બતાવો કે જે એની માતાને પ્રેમ ન કરતો હોય? માં પ્રેમ , બલિદાનની અને કરુણતાની સાક્ષાત મૂર્તિ હોય છે.લોકો ઈશ્વરની શોધમાં  ભટકતા હોય છે પરંતુ ઈશ્વર તો માની ગોદમાં જ જોવા મળે છે. 

                                                      વિશ્વમાં કોઈ પણ મહાન વ્યક્તિની આત્મકથા વાંચશો તો એમાં એના માના એના જીવનમાં કેટલું પ્રદાન હતું  એ જાણવા મળશે . અબ્રાહમ લિંકન , મહાત્મા ગાંધી , શિવાજી વગેરે ઘણી ઇતિહાસિક  મહાન વ્યક્તિઓના જીવનમાં એમની માતાનું અદભુત પ્રદાન હતું . શિવાજીની માતા જીજીબાઈનું હાલરડું પ્રેરણાત્મક  અને મધુર છે જે આજે પણ પ્રચલિત છે.  અમેરિકાના  પૂર્વ પ્રમુખ બિલ ક્લિન્ટને કહ્યું છે કે એની માતાનો એના જીવનના ઘડતરમાં મહત્વનો ફાળો હતોકારણકે એના દારૂ જેવી બદીઓથી ઘેરાયેલા હતા.ઘણા  મોટી વ્યક્તિઓ સારા કામો માટે હંમેશા માં આશીર્વાદ લેતા રહેતા હોય છે.

                                                     ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ  એમના શિશુકાળમાં વ્રજમાં એમની માતા જશોદા જે જમીન પરથી પસાર થતા તેની ધૂળ ચાટતા રહેતા એમ કહેવાય છે. કૃષ્ણ મથુરા છોડી સોનાની દ્વારકા બનાવી ત્યાં રહેતા હતા ત્યારે પણ માં યશોદાની યાદમાં ઝૂરતા રહેતા. એમના ભીના ઓશિકાઓ જોઈને એમની રાણીઓ સમજી જતીકે રાતભર કલાકો સુધી  એમની માની યાદમાં કેટલાએ આશુંઓ વહાવ્યા હશે. માની વિરહ બાદ વર્ષો પછી માં જશોદાને દ્વારકામાં મળ્યા ત્યારે માના  ખોળામાં સૂઈને આંસુઓનો વરસાદ વર્ષાવ્યો હતો. આજ બતાવે  છેકે માનો પ્રેમ કેવો હોય છે .

                                                  સંતાનો ગમે તેટલા મોટા થઇ જાય પરંતુ માના પ્રેમમાં રતિભાર પણ ફર્ક પડતો નથી સંતાનને જો ઠોકર વાગે તો એની પીડા માને થતી હોય છે. આવો અદભુત હોય છે માનો પ્રેમ. સારા અને ખરાબ બંને જાતના સંતાનો માટે માનો પ્રેમ હંમેશા સરખો રહે છે એજ એની મહાનતા છે. મહાત્મા ગાંધીના મોટા પુત્ર હરિલાલે એકવાર ભરી સભામાં એમની માતા કસ્તુરબાને સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કર્યા  હતા અને ગાંધીજી ની અવગણના કરી હતી અને કહ્યું હતું ' મારા પિતા  મહાત્મા બન્યા પણ તે  મારી માતાના બલિદાનને આભારી છે. '

                                               આ પણ માતૃ પ્રેમનો એક અદભુત નમૂનો છે. કસ્તુરબાને પણ એના બાગી પુત્ર તરફ પણ એટલોજ પ્રેમ હતો.  માનો પ્રેમ બધાજ સંતાનો પ્રત્યે સરખોજ પ્રેમ હોય છે એનો આ ઉત્તમ દાખલો છે.

                                               ****************************************

 

 

શીખવાની કળા

                                     દુનિયામાં નવું નવું શીખવું અને કેવી રીતે શીખવું એ પણ એક આવડતનો સવાલ છે. ઘણા લોકો માને છેકે એમને બધું જ ખબર છે. પરંતુ એ એમની મુર્ખામી છે. કારણકે મનુષ્યે જીવે ત્યાં સુધી શીખતાં રહે એમાંજ એમની સફળતાની ચાવી રહેલી હોય છે. એનું કારણ ઝડપથી દુનિયા બદલાઈ રહી  છે અને નવી વસ્તુઓ આવી રહી છે અને એના વિષે જાણવું , સમજવું  અને શીખવાનું આવશ્યક છે. મનુષ્યના મરણ તક એ પક્રિયા ચાલુ જ રહેવાની છે.

                                નવું જાણવાની પણ એક આવડત છે. જેમકે   તમે જુદી જુદા ચિત્રો કે ફોટાઓ દ્વારા ઘણું જાણવાનું મળે છે.  આજ કાલ ઈન્ટરનેટ પર જાતજાતના વિડિઓ , ઘણી માહિતીઓ સાથે ફરતા થયા એમાં ભરપૂર નવી માહિતીઓ મળી રહે છે . એમાંથી કઈ માહિતીનો ઉપયોગ કરવો એ  આપણા પર આધાર રાખે છે .

                                 તમે પુસ્તકો દ્વારા  વાંચીનેકે પછી  લખીને પણ  નવીન વસ્તુઓ વિષે જાણી શકો છો. લખવા માટે વાંચવું  અને એમાંથી માહિતી મેળવવાની  જરૂરિયાત પડે છે .

                                 જીવનમાં થયેલા સારા અને બુરા  અનુભવો એ જ્ઞાનની મોટી ખાણ છે. એમાંથી શીખીને માણસ પ્રગતિ કરી શકે છે.  જીવન એક પ્રયોગશાળા છે . એમાં જાત જાતના પ્રયગો કરીને એના પરિણામોમાંથી શીખી શકાય છે.

                                  જીવનમાં  જ્ઞાનીઓ સાથે સંગાથ રાખવાથી એમની સાથેના સંવાદોમાંથી પણ ઘણી માહિતીઓ મળે છે. અજ્ઞાનીઓ સાથે રહેવાંથી આપણી અજ્ઞાનતા જ વધે છે. એટલા માટે મિત્રો અને સંગાથની બાબતમાં વધારે સાવચેત રહેવું જરૂરી છે. એટલે કે મિત્રો અને સંગાથ એવો હોવો જોઈકે જેની પાસે સાચી માહિતી અને જ્ઞાન મળી શકે. એલન મશ્ક જેવાના સંગાથથી અને માર્ગદર્શનથી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરીથી અમેરિકાના પ્રમુખ તરીકે  ચુંટાવવામાં સફળ રહ્યા છે. એલન મશ્ક એક વિચિક્ષણ અને બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ છે એનો લાભ પણ ટ્રમ્પને મળ્યો છે. 

                                હવે  ગુગલ  જેવા માહિતી કેન્દ્રો છે. જે કોઈનું પણ જ્ઞાન વધારી શકે છે પરંતુ આ બધા  સાધનોના સંપર્કમાં સતત રહેવું  પડે કારણકે વિશ્વ દરરોજ બદલતું રહે છે અને માહિતી અને જ્ઞાન પણ બદલાતું રહેતું  હોય છે.  

                                     જીવનમાં મૃત્યુ સુધી માણસે નવું નવું શીખતાં રહેવું પડે છે તોજ  બદલતી દુનિયામાં  ટકીરહેવું  સહેલું પડે છે. જ્ઞાન એજ સફળતાની દીવાદાંડી છે. એથી જ્ઞાન મેળવવાની કળા પણ જાણવી આવશ્યક છે.

                                          *************************************