પરદેશ ચાલો
                                                                                                 આજકાલ પરદેશના ટીવી પર અને વર્તમાનપત્રના અહેવાલો જોઈ જોઈને આજનુ યુવાન માનસ પરદેશ તરફ ઘેલુ બન્યુ છે. ઍમને ખ્યાલ નથી કે પરદેશમા જીવન ઘણુ કઠણ હોય છે. જે  ટીવી અને અખબારી અહેવાલોમા બતાવવામા આવે છે ઍવુ ફિલ્મિમય અને સ્વર્ગીય જીવન ત્યા નથી. ઍક શાળાના સંચાલકે નિરાશા પૂર્વક ક્હ્યુ હતુ કે ' કોઇપણ વિદ્યાર્થી પુછો તો ઍમની મહત્વકાક્ષા કોઈ ધંધાકીય પદવી મેળવવા કરતા પરદેશ જવાની મહત્વકાક્ષા વધારે હોય છે. ઍમા ઍમનો વાંક નથી કારણકે વાલિઓ પણ ઍમને ઍ દિશામા પ્રોત્સાહન આપે છે. આમને આમ સરકારે શિક્ષણ માટે વિદ્યાર્થીઓ  પાછળ ખર્ચેલા પૈસાઓ વ્યર્થ જશે અને શિક્ષિત લોકોનો દેશને કોઈ લાભ નહી થાય.
                                                                                                      ભારતીયોના પરદેશ જવાના ઘેલાપણે ઘણી પરદેશી સરકારોની આંખ લાલ કરી નાખી છે. ૨૦૧૮ કેનેડામા ૧૫૦૦૦ થી વધારે  ભારતીયો ત્યા હંમેશ માટે રહેવા પહોચ્યા  છે અને અમેરીકામા ૨૦૧૭ મા ૫૦૦૦૦ ભારતીયો ગયા છે.  લાખો ભારતીયોના ગ્રીન કાર્ડ આજે અમેરીકામા નિકાલ ખાતે પડેલા છે ઍનો નિકાલ થતા વર્ષોના વર્ષો નીકળી જશે. અમેરિકા, ઑસ્ટ્રેલિયા,  ન્યૂઝીલેન્ડ, જેવા દેશો તો વસાહતિઑના હુમલાથી બચવા ઍમના ઇમ્મિગ્રેશન કાયદાઓને કડક બનાવવા માંડ્યા છે.

                                                                                                         પરદેશના આ ઘેલાપણ માટે વજુદ કારણો પણ છે. દેશમા નોકરીઓ મળતી નથી. મોંઘવારીના  પ્રમાણમા  પગારો પણ મળતા નથી. મહેનત કરે ઍટલૂ વળતર પણ મળતુ નથી.  હવે પરિસ્થિતિ પહેલા કરતા સારી થઈ છે પરંતુ પરદેશનો મોહ ઑછો થતો નથી. પરદેશમા પૈસા બચાવી ભારતમા લાવવા ઍ મુશ્કેલ બનતુ જાય છે કારણકે ત્યા પણ મોંઘવારી વધતી જાય છે. ઍ સત્ય છે કે વસાહતી જે તે દેશના આર્થિક સ્થિતિ પ્રમાણે ન રહે તો  થોડા પૈસા બચાવી શકે.ઍવા સંજોગોમા ઍવી રીતે  વસાહતિઑ રહે તો પરદેશી સરકારોને પસંદ નથી હોતુ.  આને લીધે પણ વસાહતિઑ ત્યા અપ્રિય થઈ પડ્યા છે
                                                                                                            ભારતીયો પરદેશમા ગમે તેવુ કામ કરવા તૈયાર છે જ્યારે ઍજ કામ  ભારતમા કરવામા સામાજીક કારણોને લઈને શરમ અનુભવે છે. ઘણા ભણેલા ગણેલા ઉચ્ચ વર્ણના ભારતીયો પરદેશમા બાથરૂમમા,  પ્લમબિંગનુ  કામ કામ કરતા અચકાતા નથી. જેને ભારતમા નીચ વર્ણના લોકો જ કરે છે. ભારતમા બેરોજકારીનુ કારણ સામાજીક માન્યતા પણ છે. ઍનો અર્થ ઍમ તો નથી કે ઍક દેશ બીજા દેશ પર ઍની જવાબદારી નાખી દે. અને પોતાના દેશમા ન ચાલતા લોકોને ઇમ્મિગ્રેશન દ્વારા બીજા દેશો પર નાખી દે. ૧૯૬૦ થી ૧૯૭૦ મા લોકો વધુ ભણવા માટે પરદેશ ગયેલા પરંતુ ત્યારબાદ તેમણે સ્પોનસેર કરેલાલોકો ઘણા ખરા અનસ્કિલ્ડ હતા અને તેને પરદેશી સરકારો પસંદ નથી કરતા કારણ કે તેમણે સ્થાનિક લોકોનો ધંધો પચાવી પાડ્યો છે. જેથી જે તે દેશમા  બેકારી વધી છે. ઍના  પડછાયા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નીતિઓમા પડે છે.

                                                                                                             આમા નકારાત્મક વિચાર નથી પણ વહેલે મોડે ભારતે  દેશમા ઍવુ વાતાવરણ  અને  સંજોગો ઉભા કરવા પડશે કે પરદેશો તરફ વહેતો યુવા પ્રવાહ બંધ થાય અને ઍમની શક્તિનો ભારતને લાભ થાય. ઍના માટે દેશે આખી સામાજીક વિચાર ધારાને બદલી  નાખવી પડશે અને અનુકુળ રોજગારી ઉભી કરવી પડશે. ઍથી આપણા રાષ્ટ્રની શાણ પણ વધશે.
                                                         ********************************

જાપાનના લોકોનૂ અજોડ ચરિત્ર
                                                           જેના બે શહેરો નાગસાકી, અને હિરોસીમાનો  બીજા  વિશ્વ યુધ્ધમા અણુબોમ્બ દ્વારા સંપૂર્ણ નાશ થયો હતો. જેનો યુધ્ધમા પરાજય થયો હતો. જે રાષ્ટ્ર થોડાજ વખતમા વિશ્વનુ અગ્રગણ્ય રાષ્ટ્ર બની ગયુ , ઍ પ્રજાનુ નૈતિક ધોરણ કેટલુ ઉચ્ચૂ હશે ઍ કલ્પી શકાય છે. તે  છતા જાપાનના ઉચ્ચ નૈતિક ધોરણના નમૂનાઓ વિષે જાણવુ જરૂરી છે. ભારતમા પણ નૈતિક ધોરણ ઍટલૂ ઉચુ  આવશે ઍ   અત્યારે તો સુખદ કલ્પનાઓ જ છે.
                                                                 જાપાનમા જ્યારે  બસ  ડ્રાઈવરો હડતાલ પર જાય છે ત્યારે  મુસાફરો પાસે ટીકીટના પૈસા લેવાનુ બંધ કરી દે છે. તેઓ તેમના માલિકોને આવક અને પેટ્રોલ વાપરવાના ખર્ચા દ્વારા જ  નુકશાન પહોચાડે છે. નાગરિકોને કઈ સહન કરવાનુ રહેતુ નથી. અને નાગરિક બસ સેવાઓ ચાલુ રહે છે.  રસ્તા પરના મૅનહોલ પણ  સુંદર રીતે  ચીતરીને શણગારેલા હોય છે જેથી રાહદારીઓ માટે રસ્તા પર ચાલવુ આલ્હાદક બની રહે છે.  જાહેર બાથરૂમમા  બાળકો માટે  બેબીને બેસવા માટે સીટ લગાડેલી હોય છે, જેથી નાગરિકો ઍમના નાના બાળકો સાથે આરામથી ઍનો  ઉપયોગ કરી શકે.  પાણીના બચાવ માટે બાથરૂમમા હાથ ધોયેલા પાણીનો ઉપયોગ ટોઈલેટની ટાંકીમા કરવામા આવે છે.
                                                            જાપાનમા શાળાની સાફસૂફી વિદ્યાર્થીઓ પોતે જ કરે છે અને બાળકોને  શિસ્તપૂર્વક કેવી રીતે વર્તવુ ઍનૂ શિક્ષણ  નાનપણથી જ આપવામા આવે છે. જાપાનમા સ્વચ્છતાને મહ્ત્વતા આપવામા આવે છે અને કોઈ પણ મોટા અવસર પછી લોકો જગ્યાને સાફ  કર્યા પછી જ જાય છે. ઍજ ઍમની દેશમા સ્વચ્છતા પ્રત્યેની જાગૃતિ બતાવે છે.   જાપાનની ગટરો પણ સ્વચ્છ હોય છે. ઍમા માછલિઑ પણ જોવા મળે છે.
                                                                 જાપાનીસ લોકો વિકલાંગ લોકોની પણ કાળજી  લે છે. ' ટીનો' પર બ્રેલ લીપીમા અંધજનો માટે લખાણ હોય છે. ધરતીકંપ અને દરિયાયી તોફાનો જાપાનમા સામાન્ય હોય છે, તો પણ જાપાન આજે દુનિયાની ઍક મોટી અર્થ વ્યવસ્થા બની રહી છે. ઍને માટે જાપાનીસ લોકોનુ ઉચ્ચચારિત્ર  જવાબદાર છે. ઉચ્ચચરિત્ર  અને નીતિમત્તા જ રાષ્ટ્રને મહાન બનાવે છે.   ભૌતિક  સમૃધ્ધિ સાથે રાષ્ટ્રભક્તિ અને  શિસ્તની પણ કોઈ પણ દેશની પ્રગતી માટે આવશ્યક છે. આથી જ જાપાન, જર્મની અને અમેરિકા જેવા દેશો દુનિયામા આગળ છે.
                                                               *****************************                                          

ઉત્તરાયણ- મકરસંક્રાન્તિ
                                                                                                      ઉત્તરાયણ ઍ ભારતનો  મોટો ધાર્મિક પર્વ છે.  ઍ જેટલો ધાર્મિક છે ઍટલો  વિજ્ઞાનિક છે. ૧૪ મી જાન્યુઆરીે સૂર્ય  અમુક દિશામા પ્રયાણ કરે છે અને ઍની સાથે હવામાન બદલાય છે જે માનવી  જીવનમા ખુશીઓ લાવે છે.  આથી ઉત્તરાયણને સૂર્યનો પવિત્ર તહેવાર માનવામા આવે છે.

                                                                                                          ભારતમા ઉત્તરાયણ વિવિધ રીતે ઉજવવામા આવે છે. દક્ષીણ હિન્દુસ્તાનમા ઍને પોંગલ તરીકે ઉજવાય છે અને મહારાષ્ટ્રમા ઍને 'હલદિકંકુ'તરીકે ઉજવવામા આવે છે. આસામમા ' પુંજ લોહરી'  તરીકે અને બિહારમા ઍને 'ખિચડી ફેસ્ટીવલ' તરીકે ઉજવવામા આવે છે.  જ્યારે ગુજરાતમા પતંગ પર્વ તરીકે  મોટા પ્રમાણમા ઉજવવામા આવે છે. લોકો પતંગો ચગાવી ઍને ઉજવે છે.

                                                                                                           ટુંકામા ઉત્તરાયણને  અંધકારનો અંત અને નવા પર્વની શરૂઆત માનવામા આવે છે. તે ઉપરાંત ઍ દર વર્ષે ચોક્કસ તરીકે ઍટલે કે ૧૪ મી જાન્યુઆરી ઍજ આવે છે.

                                                                                                              ઉત્તરાયણ સમયથી પાકની કાપવાનો સમય શરૂ થાય છે ઍથી ઍની અગત્યતા વધી જાય છે. સ્ત્રીઓ  ઉત્તરાયણને   દિવસે ઍમના પતિના લાંબા આયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. સમૃધ્ધિ  મેળવવા માટેનો ઍ પવિત્ર તહેવાર છે.

                                                                                                               હિન્દુઓમા માનવામા આવે છે કે ઉત્તરાયણ  બાદ ૬ મહિનામા થયેલ મૃત્યુ સ્વર્ગે લઈ જાય છે કારણ કે ઍ  પવિત્ર સમય મનાય છે.   મહાભારતના યુધ્ધ બાદ ભિસ્મપિતાઍ ઍમનો દેહ ઍજ સમયમા  છોડી દીધો હતો. આજ બતાવે છે કે હિન્દુ ધર્મમા ઉત્તરાયણના પર્વનુ કેટલુ મહત્વ છે.
                                                                   *********************************

તૂટેલી લોકશાહી
                                                                                   ભારત ઍક દુનિયાની મોટામા મોટી લોકશાહી છે,  પરંતુ તૂટેલી અને ઍક જગાઍ સાંધા મારે તો બીજી જગાઍ તૂટે ઍ રીતે  ચાલી રહી છે.   ૭૧   વર્ષથીઍ ચાલી  રહી છે ઍ મોટામા મોટી  સિધ્ધિ છે.  ઍની ઉણપોનુ કારણ  રાજકારણને કેટલાક રાજકારણીઓેઍ  ગુનાઓથી કલંકિત કર્યુ છે. દેશની  સર્વોચ્ચ અદાલતે ભારત સરકારને  ગુનેગાર રાજકારણીઓ માટે  સ્પેશ્યલ  અદાલતો દ્વારા ઍમના કેસો ફાસ્ટ  ટ્રૅક પર ચલાવવાની સૂચના આપી છે. પાર્લામેંટ અને રાજ્યોની  ધારાસભાઓમા  સેંકડો ગુનાહિત રેકૉર્ડ ધરાવનાર સભ્યો  ચૂંટાઈ આવેલા છે. આમા કોઈ પણ પક્ષ બાકાત નથી. આવા લોકોને કાબૂમા રાખવા પણ મુશ્કેલ છે. ઍમણે  વહીવટ તંત્રને પણ ભ્રષ્ટ કરી નાખ્યુ છે.
                                                                               ટુંકમા નીતિમત્તા, પ્રામણિકતા, અને ચારિત્ર ધરાવતા રાજકારણીઓે માટે આજના રાજકારણમા ટકવુ મુશ્કેલ બની ગયુ છે. રાજકીય ગુંડાઓ ખુલેઆમ  પોતાના હીત સાધવા માટે ખુન, બળાત્કાર, ચોરી,  ફ્રોડ, અને ધમકી દ્વારા ગુનાઓ આચરી રહ્યા છે. બિજુ રાજકારણમા કોઈ પણ પદની ગરીમા હવે  જળવાતી નથી. કોઈ પણ પદધારીને જુઠા, અને  ચોર કહેવામા લોકો અચકાતા નથી. આનાથી ફક્ત વહીવટ ક્ષેત્રમા આંધાધુંધી ફેલાય ઍમા શંકા નથી અને વહીવટ અધિકારીઓ ઍનો પુરો લાભ લઈ રહયા છે. આમ ભારતની લોકશાહીમા ગાંધીજીના સ્વરાજની  નિશાનીઓ  દેખાતી નથી. આવા  સંજોગોમા કોઈ પણ સારા નેતાને પણ રાજકીય પ્રામાણિકતા  જાળવવી મુશ્કેલ બની રહે છે. ટુંકમા ' ઍવા સાથે તેવાની' નીતિ અપનાવવી પડે છે. ઍજ લોકશાહીના લીરા ઉડાડે છે.

                                                                             આમા ઘણીવાર સમાચાર માધ્યમો વિલન બની રહયા છે. જેમકે  દાખલા રૂપે સરકાર જો રિજ઼ર્વ બૅંક સાથે કેટલીક બાબતમા વાતચીત કરે તો ઍને સમાચાર માધ્યમો સરકારની રિજ઼ર્વ બૅંકની સ્વતંત્રતા પર તરાપ  તરીકે રજુ કરી  દે છે. અને  ઍક દિવસ ઍને સત્ય  બનાવી દે છે. આખરે  બે મહત્વની  સંસ્થા વચ્ચે તરાડ ઉભી થાય છે.  અત્યારે લોકશાહીની મહત્વની  સંસ્થાઓ  'સીબીઆઇ'  ' આરબીઆઇ,' અને ન્યાયિક સંસ્થાઓ  પર  સરકાર તરાપ મારી રહી છે ઍવા આક્ષેપો વિરોધી પક્ષો પણ કરી રહયા છે. ઍ પણ લોકશાહી માટે સારી  નિશાની  નથી. આથી ભારતના જાગૃત નાગરિકો માટે સાવધાનીની ઘંટડી છે.
                                                                              પરંતુ અધકચરી અને તૂટેલી લોકશાહી ભારતને વિશ્વ સત્તા બનવાની આડે આવી રહી છે ઍમા શંકા નથી. કોઈ પણ અપૂર્ણ વહીવટી  વ્યવસ્થા દેશના હિતમા નથી ઍટલે ઍની નબળાઈઓને દૂર કરવાની તાકીદ છે. લોકશાહી ઍ સર્વોત્તમ  વ્યવસ્થા છે જે   પશ્ચિમના દેશોઍ  સાબિત કરી દીધુ છે. ઍ ભારત માટે પણ શ્રેષ્ટ છે. ફક્ત  ઍમા જ્યા જ્યા સુધારા લાવવાની જરૂરત છે ત્યા મરમ્મત કરવાની જરૂર છે.
                                                      ************************ .

મહાન નેતા- વિન્સ્ટન  ચર્ચિલ
                                                        વિન્સ્ટન ચર્ચિલ  બ્રિટનના ઉચ્ચ કક્ષાના નેતા  હતા પરંતુ ભારત પ્રત્યે ઍમને  અણગમો હતો ભારતીય પ્રજા માટે તેઓ સારો અભિપ્રાય ધરાવતા ન હતા.   ગાંધીજી માટે પણ સારો અભિપ્રાય ન હતો. પરંતુ આ બધો  પૂર્વ ગ્રહ ઍમના ઇંગ્લેંડ પ્રત્યેની ઍમની દેશભક્તિ અને ઇંગ્લીશ સામ્રાજ્ય પ્રત્યેના ઍમના ગર્વ માથી ઉદ્ભવિ હોય ઍમ લાગે છે.  આથી ભારતને આઝાદી આપવાની વાતને તેઓ આમ કહીં ઉડાવી દેતા " હૂ અહિઍ  બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના વિસર્જન માટે બેઠો નથી"  તે છતા ઍમણે બીજા વિશ્વ યુધ્ધમા ઇંગ્લેંડ ને મુશ્કેલ સમયમા જે રીતે વિજય અપાવ્યો ઍની દાદ આપવી પડે.
                                                         નેતાની કક્ષા  ઍના વિચારો પર આધારિત હોય છે.  તેઓ માનતા કે ઍક દ્રઢ  વિચાર ધરાવનાર વ્યક્તિ બીજા વિભિન્ન  વિચારો ધરાવનાર વ્યક્તિઓ પર વિજય મેળવે છે. જીવનમા ઘણીવાર બોલેલા શબ્દો ગળી જવા પડે તે આગળ જતા ઘણા ઉપયોગી ખોરાક બની રહે છે. ગરીબ લોકોને પૈસાદાર બનાવવા  પૈસાદારોને ગરીબ બનાવવાની જરૂર નથી. જીવનમા સકારાત્મકતા જરૂરી  છે કારણકે  આશાવાદી  દરેક મુસીબતમા  તકો  જોય છે. જ્યારે નિરાશાવાદી  દરેક  તકોમા મુસીબત  જુઍ છે. આવા ઉમદા વિચારોમા જ ઍમની ઉમદા નેતાગિરીના  દર્શન થાય છે.
                                                             બીજા  વિશ્વ યુધ્ધમા જ્યારે તેઓ  ઇંગ્લેંડ ના  વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે તેમણે  ભાંગી પડેલી ઈંગ્લીશ પ્રજાને  સંબોધીને પ્રેરણાદાયી પ્રવચન આપ્યુ હતુ કે"   મારી પાસે તમારી પાસેથી આંસુઓ,  સખત કામ, લોહી, અને પરસેવો લેવા સિવાય બિજુ કાઇ નથી.  આપણે આ જમાનાનુ બહુજ મુશ્કેલ કામ કરવાનુ છે. આપણી સામે લાંબુ યુધ્ધ અને મુશ્કેલીઓ છે. આપણે જમીન, આકાશ અને પાણી પર લડીશુ. આપણે ઈશ્વરે આપેલી  આપણી સર્વ શક્તીથી લડીશુ.  પરન્તુ આપણે ભય અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરીને આ  લાંબા યુધ્ધ પર જરૂર વિજય મેળવીશુ."
                                                               આવા પ્રભાવશાળી નેતા હોય ત્યા  પરાજય અસંભવ છે. આખરે   બ્રિટનને ઍમણે વિજય અપાવ્યો અને જગતને નાઝીઓથી બચાવી લીધી. કેટલાક નેતાઓ પોતાની શક્તીથી ઇતિહાસને પણ બદલી શકે છે.
                                                             *****************************

ધડપણ અને નિવૃત્તિ

                                                                                        જ્યારે માનવીની ઉંમર થઈ જાય અને ઍ પોતાના ધંધાકીય પ્રવૃત્તિમાથી નિવૃત થઈ જાય ત્યારે ફક્ત ધંધાકીય પ્રવૃત્તિ બંધ થાય છે. પરંતુ જીવનમા અન્ય પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરવી આવશ્યક છે. ઘડપણ ઍ જીવનનો મધુર સમય છે , પરંતુ જીવન  તરફ માનસિક અને શારીરિક બેદરકારી રાખવામા આવે તો ઍ જીવનનો કરુણામય સમય બની શકે છે.
                                        ઘડપણ ઍ ઍક માનસિક અવસ્થા છે. મનુષ્ય ધારેતો યુવાનોને શરમાવે ઍવુ જીવન માનસિક અને શારીરિક રીતે જીવી શકે છે પરંતુ ઍના માટે જીવન પ્રત્યેનો અભિગમ બદલવો પડે છે. આખી જિંદગી મનુષ્ય પોતાના કુટુંબ માટે ઍક ઍક રૂપિયો બચાવવા પ્રયત્ન કરે છે પણ નિવૃત્તિ અને ઘડપણમા ઍજ પૈસા સારી રીતે અને આનંદ આપે ઍવી  ઉત્તમ વસ્તુઓ વાપરવામા કરવો જોઇઍ. પુત્રો અને પુત્રીઓની ચિંતા છોડી દેવી જોઇઍ. તોજ સુખેથી જીવી શકાય છે. ટૂકમા ચિંતા રહીત  જીવન જીવવુ રહ્યુ.
                                          પોતાની  જાતને હમેશા બધી રીતે આકર્ષિત રાખવા પ્રયત્ન કરવો રહ્યો. જેમ કે વાળને વ્યવસ્થિત રાખવા, નખને બરાબર કાપેલા રાખવા, જરૂર પડે તો અત્તરનો ઉપયોગ કરતા પણ અચકાવુ જોઇઍ નહી.  ઍમ કરવાથી  તમારામા સ્ફુરતી આવશે અને તમારા વિષે ગૌરવની ભાવના રહેશે. ઘડપણમા નાની મોટી વ્યાધીઓ અને દર્દ તો આવે છે ઍથી ઍને જીવનનો ઍક ભાગ સમજી વ્યથિત ન થવુ જોઇઍ.  ઍ ઘડપણની ભેટ છે ઍમ પણ ન સમજવૂ કારણકે ઍવી વ્યાધીઓથી ઘણા યુવાનો પણ પીડાતા હોય છે.

                                           માનસિક રીતે પણ અભિગમ બદલી જક્કી વૃત્તિઓ છોડી, ચાલુ જમાના સાથે  પગલા ભરવા પ્રયત્ન કરવા રહયા. યુવાનોને અને તેમના વિચારોને  માન  આપી  પુછે  તેટલી જ સલાહ આપવાનો અભિગમ ઘડપણ મા શાંતિ અને સ્વમાનને વધારે છે. તમે જીવો ત્યા સુધી  તમારો જ સમય છે ઍથી બીજાઓને તમારા સમયની વાતો કરી ઍમનો  અણગમો ન ઉભો કરો. લોકોનો કોઈ પણ ભુલને માફ કરતા શીખી જવાથી સુખ અને શાંતિ ચોક્કસ વધશે.  સાકારત્મક અને આનંદી લોકો સાથે રહેવાથી તમારુ ઘડપણ ઘટશે અને યુવાની જેવુ જોમ જરૂર વધશે.
                                      ઘડપણમાતમારા છોકરાઑ સાથે રહેવાની ઈચ્છાથી દૂર રહેવુ કારણકે ઍમા તમારી અને છોકરાઑની પ્રાઇવેસી પણ રહેશે નહી. ઍના કરતા તમને કામ લાગે ઍવા લોકો સાથે રહેવુ સારુ રહેશે.  ઘડપણમા જીવન જીવવા માટે જરૂરી માહિતીઓ અને મદદ મળી શકે આવશ્યક છે.  આથી લોકો સાથે સંપર્કમા રહેવુ આવકારદાયક છે. તમારા બાળકો કદાચ ઍમના જીવન સંગર્ષમા તમને સમય ન પણ આપી શકે.  સારી રીતેસમય પસાર કરવા માટે થોડી હૉબીસ પણ હોવી જરૂરી છે જેવુ કે સંગીત, વાંચન, લેખન, રમતગમત અને પ્રવાસ  વગેરે વગેરે.
                                       શરીરને તંદુરસ્ત રાખવા માટે થોડી અનુકુળ  કસરતો દરરોજ કરવી આવશ્યક છે.  ખોરાક પણ આરોગ્યદાયક લેવો  જોઇઍ. ઉંઘ પણ બરોબર અને પૂરતી લેવી જોઇઍ. ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ જીવવાથી ઘડપણ સુખી,  તંદુરસ્ત અને આનંદ પૂર્વક જીવી શકાય  છે. ટૂકમા નિવૃત્તિમા અને ઘડપણ સમય દરમિયાન જીવનનો અભિગમ  બદલવો જરૂરી છે નહી તો ઘડપણ અસહ્ય બની રહે છે.
                                 ************************************

શાયરીની મહેફીલ
                                                                          શુન્ય પાલનપુરી કહે છે-
'કદમ અસ્થિર હો જેના કદી રસ્તો નથી જડતો
અડગ મનના  મુસાફરને હિમાલય પણ નથી નડતો'

'મોતની તાકાત શી મારી શકે જિંદગી  તારો ઈસારો જોઇઍ
જેટલુ  ઉચે જવુ હો માનવી તેટલા ઉન્નત વિચારો  જોઇઍ'

'હર પ્રભાતે ચેતવે છે કૂકડાઓનો પુકાર
જો  ઉષાને દર્પણે  તારા જીવન કેરો ચિતાર'

'પરિચય છે મંદિરોમા  દેવો મારો
અને મસ્જિદોમા ખુદા  ઓળખે  છે
નથી મારુ વ્યક્તિત્વ  છાનુ કોઈથી
તમારા પ્રતાપે  બધા ઓળખે છે'

                                                                           શાયર  મરીઝ  કહે છે-
'ઍવો કોઈ દિલદાર જગતમા નઝર આવે
આપી દે મદદ કિંતુ  ન લાચાર બનાવે'

'હમદર્દ બની જાય જરા સાથમા આવે
આ શુ કે બધા દૂરથી રસ્તા જ બતાવે'

'રડવાની જરૂરત પડે ત્યા  સૂકા નયન હો
ની હસતો રહુ ત્યાજ જ્યા હસવુ નહી આવે'

                                                                           શેખ આદમ આબુવાલા ઍ  મૃત્યુની બાબતમા સચોટ ક્હ્યુ છે-
'ન ગાતી હૈ  ગુનગુનાતી હૈ મૌત
મૌત જાબબી આતી હૈ
ચુપકેસે  ચલી આતી આતી હૈ'
                                                               
                                                                              ઍક અનામી શાયરે  કૃષ્ણ  ભક્તિમા લખ્યુ છે કે-                                                   
'અર્જુન થવુ નથી મારે
મને સુદામા જ રહેવા . દયો
જોઈને દ્વાર પર મને
ઍને ઉઘાડે પગલે  દોડવા દયો'

                                                             
                                                                  કેટલાક પરદેશમા રહેનારાઓને પોતાનો દેશની યાદ સતાવે છે, પરંતુ તેઓ પોતાને દેશ જઈ શકતા નથી ઍમની મથામણ માટે હરનીશ જાની લખે છે કે-

'આજે જશુ કાલે જઈશૂ ટેટ હવેતો  છોડો
કબર ખોદાઇ ગઈ છે  તમારી અમેરીકામા'

                                                                   બુઢાપા સાથે  જુવાનીનો મેળ પડતો  નથી. ઘણીવાર  જુવાનો બુઢાપાથી અંતર રાખે છે ત્યારે -

' આજે છે તે કાલે નથી
  ઍનો જવાની ને ક્યા ખ્યાલ છે
  વર્તમાનમા રાચતી જવાની
  ભવિષ્યને ભૂલી જાય છે'
                                                                 
                                           **********************************