નિષ્ણાતો 

                                                   ગમેતેવા ગુંચવાયેલા પ્રશ્નોનો  ઉકેલ નિષ્ણાતો દ્વારા લાવવામાં આવે છે . પરંતુ એમના અનુમાનો પણ ઘણી વખત ખોટા પુરવાર થાય છે  એ બાબતમાં ટાટા ઉદ્યોગના  વડા રતન ટાટા કહે છે કે ઘણી બાબતોમાં નિષ્ણાતો નિસ્ફળ નીવડ્યા છે. 

                               બીજા વિશ્વ યુદ્ધને અંતે જાપાન પાયમાલ થઇ ગયું હતું અને નિષ્ણાતોનુ  માનવું હતું કે જાપાનને હવે કોઈ ભવિષ્ય નથી પરંતુ ત્રણ દાયકામાં જાપાને  અમેરિકાના  માર્કેટને પણ મહાત  કરી નાખ્યું. 

                              એજ પ્રમાણે રાજકીય નિષ્ણાતો માનતા  હતા કે અરબો ઈઝરાયેલને  વિશ્વના  નકશા પરથી નાબૂદ કરી નાખશે પરંતુ ઇઝરાયેલ હજુ  અડગ ઉભું છે.

                               અમુક પક્ષીઓના સાઈઝને કારણે અને  એરોડાયનેમિક્સના નિયમો પ્રમાણે ઉડી જ ન શકે એવું વિદ્વાન માને છે તે છતાં બૂમબલ  નામનું પક્ષી  ઉડી શકે છે કારણકે એમને એરોડાયનામિક્સ નિયમોની ખબરજ હોતી નથી. 

                       ક્રિકેટ નિષ્ણાતોના મતે ભારત ૮૩ ના વર્લ્ડ કપમાં નઝરમાં જ ન હતું પણ ભારતે એ કપ મેળવ્યું  હતું. જેનું જીવન સામાન્ય ન હતું એવી અરૂણિમા સિંહા પણ માઉન્ટ એવરેસ્ટ  ચડી ગઈ હતી .

                     નિષ્ણાતોએ  કોરોનાને કારણે આર્થિક પડતીની આગાહી કરી છે.  પણ રતન ટાટા માને છે કે  આપણે કોરોનાને પરાજય આપી ને આર્થિક રીતે સધ્ધર થઇ  મહાનતાથી આગળ વધશું એમાં શંકા નથી .

                                                              *****************

 કોરોના અને  ઊંડો શ્વાસ 

                                               કોરોના એ અત્યારે કાળોકેર વર્તાવ્યો છે. એમાં શ્વાસોશ્વાસ અને કોરોના મૃત્યુને સીધો સબંધ છે. કોરોના ફેફસાને નબળા કરી નાખે છે  અને એના ભોગ બનેલા વ્યક્તિને શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી  ઉભી થાય છે . અને પછી બધી જાતની માવજત આપ્યા છતાં ઘણીવારવ્યક્તિનું  મૃત્યુ થાય છે. ટૂંકમાં ફેફસા જો મજબૂત હોય અને શરીરને શ્વાસોશ્વાસ  દ્વારા પૂરતા પ્રમાણમાં  ઓક્સિજન મળતો રહેતો હોય તો  વ્યક્તિની રોગ સામે સામનો કરવાની  શક્તિ વધી જાય છે.  આથી શ્વાસોશ્વાસની પદ્ધતિ સુધારવાથી  કોરોના જેવા વાઇરસનો મજબૂત સામનો શરીર કરી શકે છે.

                                                    ફેફસાને સુધારવા માટે ઊંડા શ્વાસ લેવાની જરૂરિયાત હોય છે. કહેવાય છે કે ' ઘણીવાર જીવનના સંગર્ષમાં  માણસને શ્વાસ લેવાની પણ ફૂરસત નથી હોતી ' એજ જીવન માટે ભયજનક બની રહે છે. અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ બીલ ક્લિન્ટનને  એના તબીબે સલાહ આપી હતી કે' જયારે વખત મળે ત્યારે પાંચ મિનિટ માટે ઊંડા શ્વાસ લેવા જે તેમની તંદુરસ્તી  જાળવવામાં મદદ કરશે . ' આથી ઊંડા શ્વાસો લેવાથી એક નહિ ઘણા ફાયદા છે.

                                           ઊંડા શ્વાસો શરીરના ઝેરી પદાર્થોનો નાશ કરી એને બહાર ફેકી દે છે. અને લાંબેગાળે  માણસની  કાર્યકુશળતા  વધારી દે  છે . એ શરીરમાં ઓક્સીજનનનું  પ્રમાણ વધારે છે . શરીરમાં ટૉક્સિકનું પ્રમાણ ઓછું કરી તંદુરસ્તી  વધારે છે. ઊંડા શ્વાસો  સારા હાર્મોનસોમાં  વધારો કરી શરીરમાં થતા  નૈસર્ગીક દુઃખાવોને  ઓછા કરી નાખે છે.

                                           ઊંડા શ્વાશોશ્વાસને લીધે તણાવ પણ ઓછો થાય છે.  એ  કોલોસ્ટ્રોલ ઓછો કરે છે  અને  હૃદયના ધબકારા પણ ધીમા કરે છે. ઊંડા શ્વાસો લેવાથી લોહીનું  સર્ક્યુલેશન વધે છે જે લોહીના ઝેરી પદાર્થોને બહાર ફેકી દે છે.  એ સારી ઊંઘમાં વધારો કરે છે જે ભયાનક રોગોનો સામનો કરવાની શક્તિ આપે છે. 

                                             કોરોના સામેના જંગમાં પણ ઊંડા શ્વાસોશ્વાસ  લેવાની ક્રિયા બહુજ મદદ રૂપ બની રહે છે.

                                                    *************************

  

                                                    

 

 'વણસતું  વાતાવરણ ' અને   વિજ્ઞાનનો અંકુશ?

                                                                              વાતાવરણમાં આવતા બદલાવને ' પ્રદુષિત હવાને ' દોષિત ગણવામાં આવેછે. એ આધુનિક જગતમાં ઘણો જ ચર્ચાસ્પદ વિષય  બની રહ્યો છે. આથી ઉદ્યાગોથી પ્રદુષિત થતું વાતાવરણને અટકાવવા દુનિયાના સર્વો દેશોએ સહમતી સાધી છે. એના અનુસંધાનમાં  પેરિસ કરાર પણ કરવામાં આવ્યા છે.  ઉદ્યોગો જે કાર્બન બહાર ઓકે છે એ વાતાવરણને વધુને વધુ પ્રદુષિત કરતુ જાય છે.આથી કોલસાને બદલે બીજી  કોઈ સાધનથી  ઉદ્યોગો ચલાવવા માટે  પ્રયત્નો થઇ રહયા છે.  એમાં સૂર્ય શક્તિ અને વાયુ શક્તિ નો ઉપયોગ વિજ્ઞાનિકોએ  શરુ કર્યો છે. એમાં  હાઈ ટેકનોલોજીનો પણ ઉપયોગ હવે થવા માંડ્યો છે.

                                                                             ગૂગલના વડા  સુંદર પીચાઈ કહેછે કે વાતાવરણના બદલાવને નિયમનમાં લાવવા માટે હવે કોમ્પ્યુટોર ટેકનોલોજી  અગત્યનો ભાગ ભજવશે . કાર્બન રહિત વાતાવરણને બનાવવામાં યુરોપે સારા  પ્રયત્નો શરુ  કરી દીધા છે. કોલસાથી ઉત્પન્ન થતી ઇલેકટ્રીસિટી એનર્જીને  બદલે  સૂર્ય અને પવન એનર્જીનો ઉપયોગ શરુ કરી દેવામાં આવ્યો છે. 

                                                                         એમાં 'હાઈ ટેક્નોલોજી' હવે સૂર્ય અને પવનમાંથી ઉત્પન્ન થતી એનર્જીની કિંમતમાં ૭૦%થી તે ૮૦% ઘટાડો લાવવાના પ્રયત્નો કરી રહી છે.  એને સારી રીતે સંગ્રહ કરવાના  પ્રયત્ન દવારા અને  એનો બગાડ ઓછો થાય એવી શોધો કરવા પ્રયત્નો કરી રહી છે. ' હાઈ ટેક 'જે એનેર્જી વાપરી રહી છે એમાં ૩૦% એનેર્જી ઓછી વપરાય એવા સાધનો શોધ્યા છે. આજ વસ્તુનો ઉપયોગ  એરપોર્ટ , વ્યાપારી સ્થળો અને મોટા મોટા શોપિંગ કોમ્પ્લેક્સમાં થઇ શકશે . એમાં  'આટ્રીફિશ્યિલ ઇન્ટેલલિજન્સ' વિજ્ઞાનનો  પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

                                                                         ભવિષ્યમાં 'હાઈ ટેક'  સેટેલાઇટ  દ્વારા ગહન કાર્બન ફેકતા સ્થળોને શોધી એને દૂર કરવાની કાર્યવાહીમાં  મદદ રૂપ થશે. જે કાર્બન  એમિશનને  દૂર કરવામાં વધારે મદદરૂપ થશે . 'હાઈ ટેક ' બદલતા વાતાવરણ અને એનાથી માનવજાત પર  થતી અસર વિષે  પણ માર્ગદર્શન  આપી શકશે . 

                                                                         સેટેલાઇટ માહિતી વડે જંગલોની  'આગો' એના પ્રસારણોના વિસ્તારો અને એની કેટલાએ વિસ્તારોમા વધુ પ્રસારણોની આગાહી 'હાઈ ટેક ' કરી શકાશે. તે ઉપરાંત નદીઓમાં પૂર ક્યારે અને કેટલું પાણી આવશે એની માહિતી એકટી શકશે. એનાથી વખતસર  પગલાં લેવાથી નુકસાનને ઓછું કરવામાં મદદ રૂપ થશે. 'આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલીજન્સની' મદદ વડે  ક્યારે અને કેટલો વરસાદ થશે એ  જાણી  શકાશે.  જે સામાન્ય હવામાન જાહેરાત કરતા વધારે સાચી હશે. 'હાઈ ટેક'  માને છેકે ૧૦૦% કાર્બન રહિત એનેર્જી શક્ય છે. અને આર્થિક દ્રષ્ટિએ પણ એને સસ્તી પુરી પાડી શકાય છે. 

                                                                      મૂળમાં  દુનિયાની સામે દરેક યુગમાં  કોઈને કોઈ ચુનોતી આવતી જ હોય છે. એમાં આ યુગની મોટામાં મોટી ચુનોતી  'વાતાવરણ બદલાવનો 'છે જેનો સામનો  લોકો અને સરકારોના સહકારથી સફળતા પૂર્વક કરી શકાય છે.

                                            ********************************

   

                                              

                          

 મમતા બેનરજી

                                                                   તાજેતરના પશ્ચિમ બંગાળના ચૂંટણીના પરિણામોએ મમતા બેનરજીની 'ટીએમસી' ને બહુમતી આપી છે. આ વખતે મુખ્ય ટક્કર 'બીજેપી' અને ટીએમસી' વચ્ચે જ હતી. 'બીજેપી'  પોતાની બધી શક્તિ બંગાળની ચૂંટણીમાં લગાવી દીધી હતી પરંતુ મમતા બેનરજીએ એનો સામનો કરી જીત મેળવી લીધી.

                               મમતા બેનરજીને બંગાળની સિંહણ તરીકે આલેખવામાં  આવે છે. એમની રાજકીય કારકિર્દી  હંમેશા  સંગર્ષમય રહી છે અને અત્યાર સુધી એમાં એમણે સફળતા  મેળવી છે. પહેલા એમનો સંગર્ષ કોંગ્રેસ સામે અને પછી કૉમ્યૂનિસ્ટ સામે હતો . એ બંને  સામે એમણે સફળતા મેળવી હતી . બીજેપી સામેનો વિજય એ એમનો આખરી વિજય છે.

                                 મમતા એના ગરમ મિજાજ માટે  જાણીતા છે પરંતુ લોકોની  નાળને  બરાબર પારખી શકે છે. ટાટાની 'નેનો કાર પ્રોજેક્ટ' સામે લોકોનો રોષ પારખીને એમણે આગેવાની લીધી અને એમાં પણ સફળતા મેળવી હતી. તેઓ પોતાના મંતવ્ય સામે  કોઈની પણ શરમ રાખતા નથી.  તે છતાં એમની લોકપ્રિયતા પાછળ શું રહસ્ય છે એ જાણવું આવશ્યક છે.

                                  મમતાએ સંસદ તરીકેનું  પેંશન  અને મુખ્ય પ્રધાનનો રૂપિયા ૧૦૦૦૦૦/- પગાર પણ લીધો નથી. તેઓ બહુ સાદાઈથે  જીવન જીવે છે. ઘણે ભાગે તેઓ સામાન્ય ચંપલ પહેરીને ફરે છે. તેઓ સામાન્ય સાળી પહેરીને જ લોકોમાં રહે છે.  તેઓ ઇકોનોમિક ક્લાસમાં જ મુસાફરી કરે છે. સરકારી કારને બદલે પોતાની કારનો જ ઉપયોગ કરે છે.  તેઓ રાજ્યના પ્રવાસ દરમ્યાન  સરકારી ગેસ્ટ  હાઉસનું  ભાડું પોતાના પૈસામાથી  આપે છે . ચાના  પૈસા પણ આપવાનું ચુકતા નથી. આજ એમની લોકપ્રિયતાનું  રહસ્ય છે.  લોકોને એમની સાદગી અને નાણાકીય પ્રામણિકતા  ગમે છે.

                                  તેઓ નિપુણ રાજકારણી  છે  અને એમના રાજકીય હરીફોને એમની  ભાષામાં જ જવાબ આપે છે. એ પણ એમની સફળતાનું એક કારણ છે.

                                  મમતા બેનરજી બહુજ  વિવિધતા  ભર્યું  વ્યક્તિત્વ ધરાવે છે . તેઓ પ્રખ્યાત  લેખક , સંગીતકાર અને ચિત્રકાર પણ છે.  તેમણે ૬૨ લોકપ્રિય પુસ્તકો લખ્યા છે.  તેમણે કેટલાએ ગીતો લખ્યા છે અને એનું સંગીત પણ આપ્યું છે. મમતાજીના દોરેલા ચિત્રો પણ લોકપ્રિય બન્યા છે અને સારા ભાવે વેચાય છે. 

                                   એકવાર પત્રકારોએ એમણે પૂછ્યું હતું કે એમનું જીવન કેવી રીતે ચાલે છે? એની સ્પષ્ટતા કરતા એમણે કહ્યું કે' મને મારા પુસ્તકોની ૧૨ લાખ રૂપિયા  જેટલી નીયમીત  રોયલ્ટી મળે  છે એમાંથી મારુ જીવન સહેલાઈથી ચાલી જાય છે. તે ઉપરાંત મારા ચિત્રોમાંથી જે આવક થાય છે તે હું દાનમાં આપી દઉં  છું. ' આવા નેતા લોકપ્રિય હોય એમાં શું નવાઈ?

              કદાચ આજ મમતા બેનરજીની તાજેતરની  ચૂંટણીના  જીતનું રહસ્ય  પણ હોઈ શકે છે!

                                      ****************************************

    

             

આપણી અજાણતા અને દુનિયા 

                                                       જ્ઞાન એ એવી ચીજ છે એની કોઈ મર્યાદા નથી . આથી મને બધુજ ખબરછે અને હું બધુજ જાણું છું એમકહેવું અહંમની  નિશાની છે.  આથી  દુનિયામમાં એવી ઘણી વસ્તુઓ છે જેના વિષે આપણે જાણતા નથી .

                                                      ઊંચા એપાર્ટમેન્ટના મકાનમાંથી ટ્રેન પસાર થતી કદાચ જ કોઈએ જોઈ હશે? ચીનમાં એવું  મકાન છે જેમાંથી ટ્રેન પસાર થાય છે.આપણે ઓસ્ટ્રેલિયા વિષે ઘણું સાંભળ્યું હશે. એ જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે  ઓસ્ટ્રેલિયામાં ૧૦૦૦૦ દરિયા કિનારા (બીચ ) આવેલા છે જે બધા જોવા હોય તો ૨૭ વર્ષ લાગે.

                                                      પાઈનેપલ એવું ફળ છે જે  કેટલાએ બેરીસ  વર્ગના ફળોમાંથી ભેગા થઈને બનેલું છે. 

                                                       તાઈવાનમાં દરેક નાગરિકને ફ્રી વાઇફાઇ  મળે છે. જે પરદેશી મુસાફરોને પણ જોડે છે. રોલેક્સ વૉચ  કંપની  ચેરીટેબલે ટ્રસ્ટ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે જે એના નફાના  ૯૦ % અનાથ છોકરાની સંસ્થાને  દાન માં આપે છે. એની  જાણ બહુ ઓછાને હશે. સાઉદી અરેબિયાનું  કિંગ ફહાદ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ, દામમામ ઘણું વિશાળ છે.  તે  એક લાખ  બાણું હજાર એકર જમીન પર ફેલાયેલું છે જે મુંબઈ  જેવા શહેર કરતા પણ વધુ ફેલાયેલ છે. 

                                                      ભારતની ગો એર  એરલાઈન્સ ફક્ત સ્ત્રી ફ્લાયિંગ અટેન્ડન્ટને જ રાખે છે. એ જાણીને પણ આશ્ચર્ય થાય છે. તેઓનું વજન ઓછું હોય છે જેનાથી એરલાઈન્સ વર્ષે  $૫૦૦૦૦૦/- જેટલું વિમાની ઇંધણ બચાવે છે. 

                                                       આઇસલેન્ડ એવો દેશ છે કે જેનું કોઈ લશ્કર નથી એથી એ દુનિયાનો બહુ શાંતિપ્રિય  દેશ મનાય છે.  ફરારી કાર બનાવનારી  કંપની એમના  કામદારોના  ફરારી કાર ખરીદવાની  મના ફરમાવી છે. એ પણ એક અજાયબ વસ્તુ છે. સિંગાપોરેમાં જાનવરોને પસાર થવા દેવા જુદો પુલ બાંધવામાં  આવ્યો છે. જેથી તેઓ સહેલાઈથી હાઈવે પસાર કરી શકે.

                                          *******************************  

                                                       

                                                         

                                                      

                                                        

                                                                

 

માનવીની માનસિકતા  

                                                            માણસની વ્યથાઓનું  કારણ માનસિક હોય છે.  એને  માણસની  ઉંમર સાથે પણ સબંધ હોય છે .

                                       જેમ જેમ માણસની ઉંમર વધતી જાય છે તેમ તેમ  લોકોને મળવાનું ઓછું થાય છે અને એની માનસિક સ્થિતિ  એવી કક્ષાએ પહોંચે છે કે  એને બહુ ઓછા લોકોમાં વિશ્વાસ કરે છે. 

                                       માનવી સંબંધોમાં પણ જો તમે એના નામથી બોલાવોતો  તમારા સબન્ધો વધુ ગાઢ બને અને સબંધો સુધરે. આમાં પણ માનવીની મનોવૃત્તિ  વધુ કામ કરે છે.

                                          કેટલાકની માનસિક સ્થિતિ એવી હોય છે કે  ફક્ત કોફીની સુગંધથી એની તંગ અવસ્થા દૂર થઇ જાય છે. એ પણ એક આશ્ચર્યની  વાત છે.

                                          માણસ ઘણીવાર ખોટા અને કલ્પિત વિચારો કરે જાયછે.  જે પ્રશ્નો  છે જ નહિ  એના વિષે વિચારો કરે જાય છે. એનાથી તે માનસિક  ડિપ્રેશનમાં  સરી પડે છે.

                                           જેની  ચિંતા કરતા હોય  અને એના તરફથી અચાનક કોઈ સંદેશો આવે તો  એની સારી અસર એ ચિંતિત  માનવીના શરીર પર થાય છે. અને એની માનસિક સ્થિતે તરત સુધરી જાય છે.

                                             જે લોકો જલદીથી બીજા સાથે  વાત વાતમાં  સંકોચ અનુભવે છે  એવા લોકો એના મિત્રોને વધારે વફાદાર હોયછે. તેઓ મિત્રોની લાગણીને ચોટ લગાવવા માંગતા નથી. એ પણ એક સકારત્મક માનસિક અવસ્થા છે. 

                                            સ્ત્રીઓ જેને વધારે પ્રેમ કરે છે એની સાથે સૌથી વધારે દલીલો કરે છે.આ પણ સ્ત્રીઓની માનસિક વૃત્તિનો એક નમૂનો છે. એટલા માટે જ કહેવાય છે કે સ્ત્રીને સમજવી મુશ્કેલ છે.

                                              ઘણા એક બીજા તરફ આકર્ષાય છે કારણકે તેમના શોખ સરખા હોય છે.  જેમકે સંગીતકારો, નૃત્યકારો  લેખકો,  ચિત્રકારો અને સરખા વિચારધારા ધરાવતા   લોકો એક બીજાના સારા મિત્રો બની રહે છે. એ પણ એક સરખા ઉત્પન્ન થતા  માનસિક  મોજાઓને આભારી હોય છે.

                                               આથી બધી જ  માનસિક વ્યથા પાછળ માણસની માનસિકતા જવાબદાર હોય છે.

                                          ***************************************   

 

                                             

આલ્બર્ટ  આઈન્સ્ટાઈન  

                                    આલ્બર્ટ  આઈન્સ્ટાઈન  મહાન વિજ્ઞાનિક  હતા પણ ઘણા ધૂની હતા. આથી ઘણી વખત તેમને   વિચારમાંને વિચારમાં યાદ ભ્રમ થઇ જતો . તેમનું વર્તન ઘણી વાર વિચિત્ર  થઇ જતું. વિચિત્ર લોકોએજ આ દુનિયામાં નવા નવા સર્જનો કર્યા છે.  આઈન્સ્ટાઈન  પણ એવું જ વ્યક્તિત્વ ધરાવતા હતા.

                                       અગત્યના સભારંભોમાં  પણ  તેઓ લગરવગર  કપડાં પહેરીને જતા. એમના પત્ની એમને હંમેશા ટોકતા રહેતા પણ તેઓ કહેતા' ત્યાં મને બધા ઓળખે છે એટલે કપડાં બહુ અગત્યના નથી.' ઘણીવાર મોટા વિજ્ઞાનિક સંમેલનોમાં તેઓ ટીપટોપ બની જતા નહિ અને કહેતા 'ત્યાં મને કોણ ઓળખે છે' ?

                                     તેમનો રેલેટીવીટીનો સિદ્ધાંત સમજાવવાની અનોખી રીત હતી. તેઓ કહેતા કોઈ સુંદર સ્ત્રી સાથે એક કલાક બેસવું  જાણે એક મિનિટ બેઠા  જેવું લાગે.  એજ રેલેટીવીટી છે. તમે તમારો હાથ ગરમ સ્ટવ પર એક મિનિટ માટે  મૂકોતો  તો જાણે તમે એ હાથ એક કલાક મુક્યો હોય એમ લાગે . આવી રીતે તેઓ રેલટીવીટી સિદ્ધાંત સમજાવતા. 

                                    એકવાર  આઈન્સ્ટાઈન   ટેક્સીમાં  જતા હતા પરંતુ તેઓ એમનું  સરનામું  જ ભૂલી ગયા .  એમણે ટેક્સી ડ્રાઈવરને પૂછ્યું ' તને  આઈન્સ્ટાઈન  ક્યાં રહે છે એની ખબર છે'? 'બધાજ એમને ઓળખે છે. એટલે પ્રિન્સ્ટનમાં બધાને ખબરછે એ ક્યાં રહે છે. તમારે  એમને મળવું છે?' ડ્રાઈવરે સવાલ કર્યો . ઈન્સ્ટાઇને કહ્યું ' હુંજ ઈન્સ્ટાઇન  છું. હું મારા ઘરનું સરનામું ભૂલી ગયો છું . તું મને મારે ઘરે લઇ જા. ' ટેક્સી ડ્રાઈવર ઈન્સ્ટાઇનને એને ઘરે લઇ તો ગયો પણ એમની પાસે ટેક્ષીનું ભાડું પણ ન લીધું.

                                    એકવાર આઈન્સ્ટાઈન ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા હતા અને ટિકિટ ચેકર આવ્યો . આઈન્સ્ટાઈન  શોધવા  પોતાના ખીસા ફમ્ફોળવા માંડ્યા. ટિકિટ  ચેકરે કહ્યું 'કઈ વાંધો નહિ. હું તમને ઓળખું છું. તમે કોણ છો. મને ખાતરી છે કે તમે ટિકિટ લીધી જ હશે. '  આઇન્સ્ટાઇને કહ્યું ' મને ખબરછે હું કોણ છું. પરંતુ મને એ ખબર નથી હું ક્યાં જઈ રહ્યો છું.' આવા ભુલકણા  હતા મહાન વિજ્ઞાનિક !

                                     એકવાર આઈન્સ્ટાઈન  અમેરિકાના  મહાન કલાકાર ચાર્લી ચેપ્લિન સાથે મુલાકાત થઇ તો આઇન્સ્ટાઇને ચાર્લી ચેપ્લિન ને કહ્યું 'તમારી કલાની આખી દુનિયા કદર કરે છે  અને તમે એક શબ્દ પણ ન કહો તો પણ દુનિયા સમજી જાય છે . મને તમારે માટે ગર્વ છે. '  ચાર્લી ચૅપ્લિને એનો સુંદર જવાબ આપ્યો હતો. 'તમારી વાત સાચી છે.  પરંતુ તમારી કિર્તી એના કરતા પણ મહાન છે.  દુનિયા તમને આદરથી જુએ છે તે છતાં કે ઘણી બાબતમાં તે તમને સમજી શક્તિ નથી. '

                                     ટૂંકમાં મહાન  માણસો ધૂની , ભુલકણા  અને વિચિત્ર હોય છે પરંતુ એવા જ માણસો દુનિયામાં નવી વસ્તુઓનું સર્જન કરતા હોય છે.

                                    *********************************